GS Đà o Trọng Thi – Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Thanh niên – Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội – khẳng định khi trao đổi với báo Giáo dục và Thời đại liên quan đến các bước triển khai đổi mới căn bản, toà n diện GD – ĐT, đặc biệt trong lĩnh vực đổi mới thi, tuyển sinh hiện nay.
Mọi phương thức tuyển sinh đều phải đặt quyền lợi của HSSV lên hà ng đầu
Nghị quyết số 29-NQ/T.Ư có đề cập đến việc đổi mới phương thức thi và công nhận tốt nghiệp THPT là m cơ sở cho việc tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp và giáo dục ĐH. GS có nhận định gì về những bước triển khai đổi mới tuyển sinh GD ĐH trên tinh thần Nghị quyết đổi mới căn bản, toà n diện GD-ĐT của Bộ GD&ĐT?
- Nghị quyết 29 của Hội nghị T.Ư 8 khóa XI nêu rõ: “Đổi mới phương thức thi và công nhận tốt nghiệp THPT theo hướng giảm áp lực và tốn kém cho xã hội mà vẫn bảo đảm độ tin cậy, trung thực, đánh giá đúng năng lực học sinh, là m cơ sở cho việc tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học…
Đổi mới phương thức tuyển sinh đại học, cao đẳng theo hướng kết hợp sử dụng kết quả học tập ở phổ thông và yêu cầu của ngà nh đà o tạo…
Giao quyền tự chủ tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục đại học”.
Luật Giáo dục ĐH quy định: Phương thức tuyển sinh gồm: Thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển và xét tuyển; cơ sở giáo dục đại học tự chủ quyết định phương thức tuyển sinh và chịu trách nhiệm về công tác tuyển sinh.
Tôi muốn nhấn mạnh, Nghị quyết T.Ư 8 khóa 11 nêu “tuyển sinh” chứ không phải là “xét tuyển”. Có nghĩa là , các trường còn có thể lấy cả kết quả học tập ở phổ thông là m cơ sở, là một thà nh tố để sử dụng phục vụ công tác tuyển sinh.
Điều đó không có nghĩa là bỏ thi ĐH, lấy kết quả thi tốt nghiệp để xét tuyển và o ĐH. Hai cái đó khác hẳn nhau. Các trường có thể lựa chọn xét tuyển, trường lựa chọn thi tuyển hoặc vừa xét tuyển, vừa thi tuyển.
Tôi cho rằng, Bộ GD&ĐT đang triển khai đúng với tinh thần Nghị quyết.
GS ĐÃ o Trọng Thi
Tự chủ không có nghĩa muốn là m gì thì là m
Thưa GS, dường như quyền tự chủ của các trường ĐH hiện nay đang được hiểu là thỏa sức là m theo ý mình. Vậy cách hiểu nà y – theo GS có đúng không?
- Quyền tự chủ không có nghĩa là tự là m tất cả mọi việc. Quyền tự chủ là có quyền quyết định và lựa chọn. Bộ GD&ĐT tổ chức thi “3 chung”, các trường thÃch thì đăng ký tham gia – đó là tự chủ.
Nhưng tự chủ không có nghĩa là muốn là m gì thì là m. Tự chủ nhưng phải trong khuôn khổ một hà nh lang pháp lý. Và dụ, các trường tự chủ tuyển sinh nhưng Bộ GD&ĐT vẫn phải ban hà nh quy chế tuyển sinh; các trường tự chủ xác định chỉ tiêu tuyển sinh trên cơ sở hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, với đầy đủ các điều kiện đảm bảo chất lượng.
Đáng chú ý, tự chủ phải đi đôi với tự chịu trách nhiệm. Trong tương lai, các cơ quan quản lý Nhà nước phải kiểm tra sau khi các trường triển khai thực hiện, xem có đúng Luật, đúng quy định không.
Nhưng hiện ở Việt Nam, việc tự chủ, tự chịu trách nhiệm còn mới, bởi vậy, nếu để các trường tự chủ rồi hậu kiểm, đến khi sai mới xử lý thì người gánh chịu hậu quả lại là học sinh, sinh viên, nhà trường tổn thất 1 thì học sinh – sinh viên tổn thất 10. Trong trường hợp ấy, Nhà nước lại phải đứng ra giải quyết hậu quả.
ChÃnh bởi vậy, trong điều kiện xã hội nước ta hiện nay, đôi khi cơ quan Nhà nước phải chủ động xem xét trước, tức là tiền kiểm chứ không phải hậu kiểm.
Cho dù tự chủ là thiên về hậu kiểm – nhưng chỉ khi tự chủ đã trở thà nh thói quen, còn hiện tại ta chưa quen tự chịu trách nhiệm, trong trường hợp nà y còn liên quan đến học sinh sinh viên – con em của đông đảo nhân dân. Bởi vậy, cơ quan quản lý đôi khi phải tham gia và o tiền kiểm.
Bộ GD&ĐT đã là m rất đúng, chỉ yêu cầu các trường có đề án tuyển sinh riêng thì đưa Bộ xem xét xác nhận có đúng yêu cầu của quy định hay không.
Nếu không đúng yêu cầu thì Bộ gợi ý để các trường chỉnh sửa lại. Bộ GD&ĐT không phê duyệt, không “xin – cho”. Như thế là đúng, phù hợp trong hoà n cảnh hiện nay.
Vậy với nhận định của GS, có thể lý giải như thế nà o về các đề xuất của một số trường về việc bỏ kỳ thi tuyển sinh ĐH, bỏ điểm sà n…?
- Tôi nghĩ xuất phát đề xuất có thể do nhận thức, do quan điểm, do các trường ĐH ngoà i công lập, các trường ĐH địa phương mới thà nh lập khó khăn trong việc tuyển sinh. Và có thể nếu không giải quyết được bà i toán tuyển sinh thì sẽ liên quan đến việc tồn tại của các trường.
Theo tôi, đó là một băn khoăn chÃnh đáng. Nhưng con đường lâu dà i là các trường phải khẳng định mình bằng uy tÃn và chất lượng. Những đề xuất như kiểu bỏ điểm sà n, bỏ thi tuyển sinh ĐH… thì chỉ kéo dà i được nhà trường một thời gian thôi.
Xã hội, người dân rất hiểu biết, tỉnh táo, sáng suốt, người ta không dại gì cho con em và o học ở trường ĐH nà o đó mà cuối cùng sau khi tốt nghiệp không đảm bảo được tương lai.
Các trường ngoà i công lập về lâu dà i phải hướng theo con đường khẳng định mình bằng chất lượng. Ở các nước, trường ĐH ngoà i công lập thậm chà còn hướng đến việc chất lượng đà o tạo cao hơn cả trường công lập.
Trường ĐH công lập vì dùng tiền thuế của nhân dân nên phải đáp ứng nhu cầu của số đông. Còn trường ngoà i công lập sẽ đáp ứng một bộ phận có thu nhập cao trong xã hội, có điều kiện chi trả để hưởng thụ một chương trình giáo dục có chất lượng cao hơn trường công. Đây mới là yếu tố đảm bảo sự tồn tại lâu dà i, đúng hướng.
Chất lượng đầu và o thể hiện uy tÃn và năng lực của cơ sở đà o tạo ĐH
Không thể đốt cháy giai đoạn
GS vừa nhắc đến mô hình phát triển giáo dục, thi cử ở nước ngoà i. Vậy nếu cứ theo cách viện dẫn họ là m thế nà o, triển khai ra sao rồi về áp dụng tại Việt Nam – liệu có phù hợp, thưa GS?
- Ta vừa và o con đường tự chủ, nếu để các trường tự chủ, tự chịu trách nhiệm ngay như ở mô hình nước ngoà i thì cuối cùng ai là người chịu trách nhiệm trước học sinh – sinh viên? Tôi nói rồi, cuối cùng Nhà nước lại phải đứng ra giải quyết, không thể để con em nhân dân lao động bị bỏ rơi.
Hai hoà n cảnh khác nhau nên đừng viện dẫn để mình phải là m theo. Ta đang ở những bước đầu, họ đã đi và o ổn định, là m sao mà lấy kinh nghiệm của họ để áp dụng cho Việt Nam được.
Ở các nước, các trường ĐH có đủ chỗ để đáp ứng được nhu cầu học đại học của người dân. Ở Việt Nam, rất nhiều người muốn học ĐH, nhưng các nhà trường chỉ đáp ứng được một phần thôi.
Vì vậy, để đảm bảo công bằng trong việc ai được và o học ĐH, ai không – phải có sự so sánh, tốt nhất là các điểm thi. Và để biết được em nà o phù hợp với ngà nh học trong trường ĐH, thì có khối thi…
Việt Nam đang bắt đầu triển khai tự chủ trong giáo dục. Mô hình giáo dục ở các nước tiên tiến là tương lai của chúng ta. Và để phấn đấu được như vậy thì cần có thời gian, không thể đốt cháy giai đoạn. Quan trọng nhất là phải quyết định cái gì phù hợp với hoà n cảnh cụ thể của mình.
Với kinh nghiệm quản lý của mình, theo GS, các nhà quản lý cần cân nhắc, lắng nghe dư luận như thế nà o để đưa ra quyết định cuối cùng?
Theo tôi, cần lắng nghe, tôn trọng và cân nhắc kỹ các ý kiến của dư luận. Khi được giao thẩm quyền thực hiện thì cần có sự lựa chọn, dư luận phù hợp thì tiếp thu, không phù hợp thì trao đổi, giải thÃch để dư luận hiểu, thống nhất với sự lựa chọn của người quản lý.
Trách nhiệm của người quản lý là phải tỉnh táo, sáng suốt đưa ra quyết định cuối cùng và chịu trách nhiệm trước xã hội, trước đất nước.
Gia Hân – Hiếu Nguyễn (thực hiện)
Bộ GD&ĐT đang triển khai đúng tinh thần Nghị quyết
Đăng nhận xét